Tag Archives: jood

ANONIEM | Meisje met hoofddoekje … | 20210417

ANONIEM | Meisje met hoofddoekje …
(Nederlandse film zonder geluid / Dutch film)

Wie is zij ?

Dit bange meisje met donkere ogen en haar witte hoofddoekje – anoniem icoon van de holocaust … een paar seconden in de unieke Westerbork Film. Ruwe beelden gemaakt door kampgevangene Rudolf Breslauer tijdens de Tweede Wereldoorlog in Westerbork, Nederland.

Begin jaren negentig – 50 jaar later – is er weinig bekend over deze film uit Westerbork. In 1992 start de Nederlandse journalist Aad Wagenaar zijn speurtocht naar de naam van het meisje. Project ‘Esther’ – zijn werktitel.

Sleutelbevinding – samen met de onderzoekers Gerard Rossing en Koert Broersma van Herinneringscentrum Kamp Westerbork die de filmbeelden analyseren – is de inscriptie op de koffer van die vrouw die op een brancard naar dat transport is gebracht.

Nauwkeurige inspectie van die koffer – het filmbeeld omdraaien – de film frame voor frame bekijken – heen en weer – onthulde haar naam en geboortedatum:

F.KROON
26.9.82

In deze video heb ik ook nog het zwart-wit omgekeerd.

Verder is nu een duidelijker beeld mogelijk in de hier gepresenteerde ‘still’ – op zelfde wijze bewerkt – genomen uit de kwalitatief betere, recentelijk teruggevonden ‘camera-originele’ film , gevonden op andere spoelen in het archief door Gerard Nijssen voor het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid | NIOD – en 20 januari 2020 gepubliceerd.

Die ene speciale treinwagon met Settela, wagon # 16, met verticale planken waarop 74 Pers. staat genoteerd , was ook onderdeel van die trein gefilmd door kampgevangene Rudolf Breslauer, die Westerbork verliet – toen met de ‘4’ doorgestreept en een 5 toegevoegd – dus er was voor vertrek één persoon toegevoegd.

Op die brancard lag Frouwke Kroon – geboren 26 september 1882 – gedeporteerd 19 mei 1944 – en bij aankomst in Auschwitz vermoord.

Die trein verliet Kamp Westerbork op 19 mei 1944 met ongeveer 700 mensen – zowel Joden als 245 Sinti en Roma – het ‘Zigeunertransport’.

Het meisje met het witte hoofddoekje kreeg haar naam terug op maandag 7 februari 1994, toen Aad Wagenaar overlevende ‘zigeunermama’ Theresia Crasa Wagner ontmoette.
Ze vertelde hem, dat ze op de grond achter het meisje zat, dat bij de deur stond. Toen ze hoorden dat de deuren werden gesloten, schreeuwde haar moeder:

‘Settela!
Ga weg bij die deur, straks komt je kop er nog tussen !! ’

Dát was haar naam: Settela!

Het Nederlandse Sinti-meisje Settela (Anna Maria) Steinbach werd – op traditionele wijze, onder de woonwagen van haar ouders – geboren op 23 december 1934 in Buchten in de Nederlandse provincie Limburg.

Settela’s familie was drie dagen voordat ze werden gedeporteerd, gearresteerd bij een razzia. In Kamp Westerbork werd Settela’s haar afgeschoren – vandaar de ‘hoofddoek’ gemaakt door haar moeder.

Moeder Toetela (Emilia) Steinbach werd met tien kinderen en een kleinkind naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. De 9-jarige Settela werd begin augustus 1944 vergast en verbrand.
Settela’s vader Moeselman (Heinrich) Steinbach stierf van verdriet in 1946 in Nederland.

Credits

Gefilmd door Rudolf Breslauer 19 mei 1944 in kamp Westerbork, Nederland.
Video van Westerbork film montage spoel 1 (RVD cat.nr. 02-1167-01) met dank aan het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (KNAW) en het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Still (bewerking Michel van der Burg) uit camera-originele film gepubliceerd op 20 januari 2020 met dank aan Gerard Nijssen | Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid | NIOD | NOS.

Verhaal gebaseerd op:
* Settela, het meisje heeft haar naam terug (1995-2007) door Aad Wagenaar ISBN 9789089751898 / Engelse vertaling door Janna Eliot ‘Settela’ (2005-2016) ISBN 978-0-9933898-2-5 .
* Documentaire film ‘Settela, gezicht van het verleden’ door Cherry Duyns (VPRO, 1994).
* ‘Kamp Westerbork gefilmd’ door Koert Broersma en Gerard Rossing (redactie Dirk Mulder en Ben Prinsen; ISBN 9023232658 .
* Westerbork Film (20190605) Michel van der Burg | Settela.com (geraadpleegd 2021 Apr 16) URL: https://wp.me/p91enH-1x
* Nieuwe beelden van iconische Westerborkfilm gevonden (door Ronja Hijmans | NIEUWSUUR | NOS (geraadpleegd 2020 Jan 20) URL https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2319497-nieuwe-beelden-van-iconische-westerborkfilm-gevonden.html
* Settela en Willy en Het geheim van de Heksenberg (2e druk) door Rob Hendrikx m.m.v. Marouska Steinbach (Heerlen : Historisch Goud – Rijckheyt, centrum voor regionale geschiedenis en Stichting Historische Kring “Het Land van Herle”, April 2017) ISBN 9789082241686. URL https://www.landvanherle.nl/product/settela-en-willy-en-het-geheim-van-de-heksenberg-2e-druk/
* ‘Sinti en Roma in Den Haag, voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog (1900-1970)’ door Peter Jorna (Haags Gemeentearchief, 2021) PDF online (geraadpleegd 2021 Apr 15) URL https://www.owrs.nl/nieuws/nieuw-boek-sinti-en-roma-in-den-haag
* De Vergeten Genocide – Het lot van de Sinti en Roma. Online tentoonstellling door Tweedewereldoorlog.nl . Met een clip van het gesprek van journalist Aad Wagenaar met Crasa Wagner ; uit de documentaire ‘Settela, gezicht van het verleden’ van Cherry Duyns (VPRO 1994) (geraadpleegd 2021 Apr 15) URL https://romasinti.eu/nl/

Gebaseerd op Engelse editie eerder gepubliceerd : ANONYM | Girl with the headscarf … (20210416) Michel van der Burg | Settela•com | Miracles•Media (geraadpleegd 2021 Apr 16) URL: https://settela.com/2021/04/16/anonym-girl-with-the-headscarf-20210416/

TAGS #meisje #Settela #hoofddoek #anoniem #Sinti #Roma #Jood #1Memo #MiraclesMedia #michelvanderburg #Nederland #Westerbork #Porajmos #Holocaust #genocide #identificatie #Wagenaar #WesterborkFilm

ANONIEM | Meisje met hoofddoekje … (20210417) Michel van der Burg | Settela•com | Miracles•Media | CC BY 4.0

Marja Pinckaers: De cirkel – hommage aan Marie Hertzdahl – Bloemgarten

De cirkel – hommage aan Marie Hertzdahl – Bloemgarten © 2013 Marja Pinckaers / dbnl (cover art: Aleksangel)

Februari 2013 verscheen online in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) het sublieme boek “De cirkel” van Marja Pinckaers, een hommage aan haar grootmoeder Marie Hertzdahl – Bloemgarten, die 19 april 1943 met Transport XX vanuit Mechelen naar Auschwitz werd gedeporteerd, en de verschrikkingen van het kamp overleefde.

‘BEN JIJ WEL EENS IN AUSCHWITZ GEWEEST?’ e-mailde mijn jongste nichtje Stéphanie. Op mijn ontkennend antwoord kwam prompt de vraag of ik met haar mee wilde.
….
Al jaren dacht ik over een bezoek aan Auschwitz, de plek waar mijn oma, Marie Hertzdahl-Bloemgartenz, bijna twee jaar gevangen had gezeten. Waar mijn grootvader, Salomon Victor Hertzdahl, was vermoord.
….
Ik wilde Blok 10 zien, het experimentenblok, waar mijn grootmoeder ‘werkte’ als Schwester Marie. Daar was zij toeverlaat voor vrouwen op wie de kampartsen de vreselijkste medische experimenten uitvoerden en die ze uiteindelijk ook zelf onderging.
….
Ik wilde die verschrikkelijke gevangenis zien waar mijn oma zo lang verbleef en die ze, wonder boven wonder – ze was immers al zesenveertig jaar toen ze in Auschwitz arriveerde – overleefde. Ook de rails wilde ik zien, waarover in april 1943 het transport XX uit het Belgische Mechelen eindstation Auschwitz binnenliep. Het transport met oma, oom Sylvain en Ima Spanjaard; aan boord. Over datzelfde spoor was mijn opa een jaar eerder gearriveerd in Auschwitz. Weggevoerd vanuit Nederland met één van de eerste transporten uit Westerbork ‘naar het oosten’.

Uit de online uitgave in DBNL: De cirkel. Hommage aan Marie Hertzdahl-Bloemgarten – Marja Pinckaers © 2013 dbnl / Marja Pinckaers