Tag Archives: Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

ANONIEM | Meisje met hoofddoekje … | 20210417

ANONIEM | Meisje met hoofddoekje …
(Nederlandse film zonder geluid / Dutch film)

Wie is zij ?

Dit bange meisje met donkere ogen en haar witte hoofddoekje – anoniem icoon van de holocaust … een paar seconden in de unieke Westerbork Film. Ruwe beelden gemaakt door kampgevangene Rudolf Breslauer tijdens de Tweede Wereldoorlog in Westerbork, Nederland.

Begin jaren negentig – 50 jaar later – is er weinig bekend over deze film uit Westerbork. In 1992 start de Nederlandse journalist Aad Wagenaar zijn speurtocht naar de naam van het meisje. Project ‘Esther’ – zijn werktitel.

Sleutelbevinding – samen met de onderzoekers Gerard Rossing en Koert Broersma van Herinneringscentrum Kamp Westerbork die de filmbeelden analyseren – is de inscriptie op de koffer van die vrouw die op een brancard naar dat transport is gebracht.

Nauwkeurige inspectie van die koffer – het filmbeeld omdraaien – de film frame voor frame bekijken – heen en weer – onthulde haar naam en geboortedatum:

F.KROON
26.9.82

In deze video heb ik ook nog het zwart-wit omgekeerd.

Verder is nu een duidelijker beeld mogelijk in de hier gepresenteerde ‘still’ – op zelfde wijze bewerkt – genomen uit de kwalitatief betere, recentelijk teruggevonden ‘camera-originele’ film , gevonden op andere spoelen in het archief door Gerard Nijssen voor het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid | NIOD – en 20 januari 2020 gepubliceerd.

Die ene speciale treinwagon met Settela, wagon # 16, met verticale planken waarop 74 Pers. staat genoteerd , was ook onderdeel van die trein gefilmd door kampgevangene Rudolf Breslauer, die Westerbork verliet – toen met de ‘4’ doorgestreept en een 5 toegevoegd – dus er was voor vertrek één persoon toegevoegd.

Op die brancard lag Frouwke Kroon – geboren 26 september 1882 – gedeporteerd 19 mei 1944 – en bij aankomst in Auschwitz vermoord.

Die trein verliet Kamp Westerbork op 19 mei 1944 met ongeveer 700 mensen – zowel Joden als 245 Sinti en Roma – het ‘Zigeunertransport’.

Het meisje met het witte hoofddoekje kreeg haar naam terug op maandag 7 februari 1994, toen Aad Wagenaar overlevende ‘zigeunermama’ Theresia Crasa Wagner ontmoette.
Ze vertelde hem, dat ze op de grond achter het meisje zat, dat bij de deur stond. Toen ze hoorden dat de deuren werden gesloten, schreeuwde haar moeder:

‘Settela!
Ga weg bij die deur, straks komt je kop er nog tussen !! ’

Dát was haar naam: Settela!

Het Nederlandse Sinti-meisje Settela (Anna Maria) Steinbach werd – op traditionele wijze, onder de woonwagen van haar ouders – geboren op 23 december 1934 in Buchten in de Nederlandse provincie Limburg.

Settela’s familie was drie dagen voordat ze werden gedeporteerd, gearresteerd bij een razzia. In Kamp Westerbork werd Settela’s haar afgeschoren – vandaar de ‘hoofddoek’ gemaakt door haar moeder.

Moeder Toetela (Emilia) Steinbach werd met tien kinderen en een kleinkind naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. De 9-jarige Settela werd begin augustus 1944 vergast en verbrand.
Settela’s vader Moeselman (Heinrich) Steinbach stierf van verdriet in 1946 in Nederland.

Credits

Gefilmd door Rudolf Breslauer 19 mei 1944 in kamp Westerbork, Nederland.
Video van Westerbork film montage spoel 1 (RVD cat.nr. 02-1167-01) met dank aan het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (KNAW) en het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Still (bewerking Michel van der Burg) uit camera-originele film gepubliceerd op 20 januari 2020 met dank aan Gerard Nijssen | Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid | NIOD | NOS.

Verhaal gebaseerd op:
* Settela, het meisje heeft haar naam terug (1995-2007) door Aad Wagenaar ISBN 9789089751898 / Engelse vertaling door Janna Eliot ‘Settela’ (2005-2016) ISBN 978-0-9933898-2-5 .
* Documentaire film ‘Settela, gezicht van het verleden’ door Cherry Duyns (VPRO, 1994).
* ‘Kamp Westerbork gefilmd’ door Koert Broersma en Gerard Rossing (redactie Dirk Mulder en Ben Prinsen; ISBN 9023232658 .
* Westerbork Film (20190605) Michel van der Burg | Settela.com (geraadpleegd 2021 Apr 16) URL: https://wp.me/p91enH-1x
* Nieuwe beelden van iconische Westerborkfilm gevonden (door Ronja Hijmans | NIEUWSUUR | NOS (geraadpleegd 2020 Jan 20) URL https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2319497-nieuwe-beelden-van-iconische-westerborkfilm-gevonden.html
* Settela en Willy en Het geheim van de Heksenberg (2e druk) door Rob Hendrikx m.m.v. Marouska Steinbach (Heerlen : Historisch Goud – Rijckheyt, centrum voor regionale geschiedenis en Stichting Historische Kring “Het Land van Herle”, April 2017) ISBN 9789082241686. URL https://www.landvanherle.nl/product/settela-en-willy-en-het-geheim-van-de-heksenberg-2e-druk/
* ‘Sinti en Roma in Den Haag, voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog (1900-1970)’ door Peter Jorna (Haags Gemeentearchief, 2021) PDF online (geraadpleegd 2021 Apr 15) URL https://www.owrs.nl/nieuws/nieuw-boek-sinti-en-roma-in-den-haag
* De Vergeten Genocide – Het lot van de Sinti en Roma. Online tentoonstellling door Tweedewereldoorlog.nl . Met een clip van het gesprek van journalist Aad Wagenaar met Crasa Wagner ; uit de documentaire ‘Settela, gezicht van het verleden’ van Cherry Duyns (VPRO 1994) (geraadpleegd 2021 Apr 15) URL https://romasinti.eu/nl/

Gebaseerd op Engelse editie eerder gepubliceerd : ANONYM | Girl with the headscarf … (20210416) Michel van der Burg | Settela•com | Miracles•Media (geraadpleegd 2021 Apr 16) URL: https://settela.com/2021/04/16/anonym-girl-with-the-headscarf-20210416/

TAGS #meisje #Settela #hoofddoek #anoniem #Sinti #Roma #Jood #1Memo #MiraclesMedia #michelvanderburg #Nederland #Westerbork #Porajmos #Holocaust #genocide #identificatie #Wagenaar #WesterborkFilm

ANONIEM | Meisje met hoofddoekje … (20210417) Michel van der Burg | Settela•com | Miracles•Media | CC BY 4.0

Tracing Lost Westerbork Film Clips…Polygoon Reel 48298

Tracing Lost Westerbork Film Clips…Polygoon Reel 48298

After the war , in 1946, the National Institute for War Documentation in Holland , known as the ‘RIOD’ (Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie) collected the footage filmed by the Jewish camp prisoner Rudolf Werner Breslauer spring 1944 in the Westerbork transit camp.

The RIOD glued fragments together probably, and also extracted fragments (Ref 1) . In 1948 parts of the Westerbork film were given on loan to the Dutch Polygoon-Profilti cinema newsreel company for use in one of the weekly Polygoon cinema news items (week 15) : the 1948 trial against Rauter – the ‘Proces Rauter’ . That cinema news was posted May 20 (20190520) as : Westerbork Film in ‘Proces Rauter’ 1948 at settela.com (Ref 2).

Later , in 1958, this ‘RIOD film’ went on loan to the Dutch Filmmuseum (now EYE Film Museum) for conservation, and in 1986 that raw film footage – 9 reels of film – was handed over by the Filmmuseum to the RVD (Rijksvoorlichtingsdienst) , the Dutch National Centre for Information. The RVD conservator glued together these reels into the 4 parts (Acte 1 , Acte 2 , Acte 3 , and Acte 4) that have become known as the “Westerbork film”.

The RVD, however, had not received all footage from the Filmmuseum .
Research published in the 1997 Dutch book ‘Kamp Westerbork gefilmd’ by Koert Broersma and Gerard Rossing (editors Dirk Mulder and Ben Prinsen; ISBN 9023232658) traced missing film fragments (Ref 3)

The 1948 Dutch Polygoon cinema news extracts were not all assembled back in the Westerbork film reels .
And not all footage given on loan for that ‘Polygoon news’ ended up in that news item.
The clips actually used in the 1948 week 15 Polygoon cinema newsreel on the Rauter trial were presented in yesterday’s post (20190806) : “Westerbork Film Fragments…1948 Polygoon News” (Ref 4).
Link : https://settela.com/2019/08/06/westerbork-film-fragments-1948-polygoon-news/

‘Lost’ fragments were traced on another reel of Polygoon 35 mm footage copied from the original 16 mm film (intended for cinema use) consisting of fragments both used in the news and surplus fragments not used in the news – including 4 ‘lost’ clips that were never reassembled in the Westerbork film. This 1948 Polygoon version #48298 (cat.nr. NO-48-09-001) is posted here. These are the 4 additional ‘lost’ clips :
1. Railway wagon 13 with man on ladder and camp leaders: 6 sec. (incl my 6 sec leader in this post starting at timeline ~ 4 min 1 sec)
2. Gemmeker and a soldier looking at the train: 4 sec. (incl my 6 sec leader in this post starting probably at timeline ~ 5 min 41 sec)
3/4. Gemmeker and a soldier, with a nurse in white uniform in the background (actually 2 scenes): 9 sec (incl my 6 sec leader in this post starting at timeline ~ 5 min 45 sec)

References

1. Michel van der Burg. 2019 June 5. Westerbork Film – full version (RVD). Netherlands : Michel van der Burg | Settela.com ; (accessed 2019 Jun 15). Short-link https://wp.me/p91enH-1x

2. Michel van der Burg. 2019 May 20. Westerbork Film in ‘Proces Rauter’ 1948 : Michel van der Burg | Settela.com ; (accessed 2019 Aug 6). Short-link URL: https://wp.me/p1IheQ-JY

3. ‘Kamp Westerbork gefilmd’ by Koert Broersma and Gerard Rossing (editors Dirk Mulder and Ben Prinsen); ISBN 9023232658

4. Michel van der Burg. 2019 Aug 6. “Westerbork Film Fragments…1948 Polygoon News” : Michel van der Burg | Settela.com ; (accessed 2019 Aug 7). Short-link URL: https://wp.me/p91enH-2h

Credit / Edit / Source info :

Tracing Lost Westerbork Film Clips…Polygoon Reel 48298. Unedited footage.
Source 1948 Polygoon reel #48298 (cat.nr. NO-48-09-001) courtesy of Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
(public domain link http://in.beeldengeluid.nl/collectie/details/expressie/20424/false/true ) via portal OpenImages. Footage filmed by Rudolf Breslauer in 1944 , Camp Westerbork, Netherlands.
Tracing Lost Westerbork Film Clips…Polygoon Reel 48298 (20190807) Michel van der Burg | Settela.com – CC BY 4.0 .

Westerbork Film Fragments…1948 Polygoon News


As discussed with the presentation of the full unedited Westerbork Film recently (Ref. 1), the collection of the film footage was started in 1946 by the ‘RIOD’ Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (National Institute for War Documentation).

According to the inventory of the RIOD from 1958 – when the film reels were handed over to the Nederlands Filmmuseum (Dutch Film Museum) – the Westerbork Film (https://youtu.be/8E-IWGjbGZM ) basically consisted of 9 film reels.

Over the years fragments have been extracted from the ‘Westerbork film’ on several occasions for screening in news or documentary (Ref. 2).

In 1948 ‘Polygoon’ Dutch cinema news (Polygoon Hollands Nieuws) got footage for use in the reportage of the trial in The Hague of Hanns A. Rauter, an Austrian who was the highest SS official in Nazi-occupied Holland and who was tasked with setting up the camps in Westerbork and other dutch cities, and the arrests , internment and deportation of Dutch Jews and other groups of Dutch people , Roma, Sinti, resistance workers.

I posted that entire Polygoon 1948 week 15 cinema news report earlier (May 20, 2019) on this site in the post entitled “Westerbork Film in ‘Proces Rauter’ 1948” (Ref. 3) – here the link https://settela.com/2019/05/20/westerbork-film-in-proces-rauter-1948/

The actual Westerbork film footage fragments (4 fragments) used in that ‘Proces Rauter’ cinema news item – Polygoon Hollands Nieuws week 48-15 (cat.nr. 002338-001) are posted unedited in this collage : “Westerbork Film Fragments…1948 Polygoon News” (20190806) .

References

1. Michel van der Burg. 2019 June 5. Westerbork Film – full version (RVD). Netherlands : Michel van der Burg | Settela.com ; (accessed 2019 Jun 15). Short-link https://wp.me/p91enH-1x

2. ‘Kamp Westerbork gefilmd’ by Koert Broersma and Gerard Rossing (editors Dirk Mulder and Ben Prinsen); ISBN 9023232658

3. Michel van der Burg. 2019 May 20. Westerbork Film in ‘Proces Rauter’ 1948 : Michel van der Burg | Settela.com ; (accessed 2019 Aug 6). Short-link URL: https://wp.me/p1IheQ-JY

Credit / Edit / Source info :

Westerbork Film Fragments…1948 Polygoon News. Slightly cropped, otherwise unedited footage.
Source ‘Proces Rauter’ 1948 Polygoon Hollands Nieuws week 48-15 (cat.nr. 002338-001 ) courtesy of Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (Public Domain) via OpenImages. Footage filmed by Rudolf Breslauer in 1944 , Camp Westerbork, Netherlands.
Westerbork Film Fragments…1948 Polygoon News (20190806) Michel van der Burg | Settela.com – CC BY 4.0 .

Unknown Westerbork Film Reel…F1014


As discussed with the presentation of the full unedited Westerbork Film recently (Ref. 1), the collection of the film footage was started in 1946 by the ‘RIOD’ Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (National Institute for War Documentation).

According to the inventory of the RIOD from 1958 – when the film reels were handed over to the Nederlands Filmmuseum (Dutch Film Museum) – the Westerbork Film (https://youtu.be/8E-IWGjbGZM ) basically consisted of 9 film reels ; and that inventory also mentioned a 10th reel (‘reel 9a’) with scenes of a ‘church service’ and ‘disassembly workshop for motors’. That reel was never again mentioned after 1958, had disappeared, but was rediscovered in the Film Museum with catalog number F1015 during research in the 1990s (Ref. 2). That story and the footage F1015 ( https://youtu.be/-SmYdFLG5N8 ) was posted yesterday (Ref. 3).

That catalog of the Dutch Film Museum also mentioned a 2nd film reel (F1014) with hitherto unknown footage, described as in dutch ‘Restmateriaal, bevattende (o.a.) animatie met voetbal, voorstelling met muziek, het trekken van kiepwagens op rails met paarden. Afvalmateriaal, vermoedelijk origineel uitschot.’ – which translates to ‘Residual material, including (among other things) animation with football, performance with music, pulling tippers on rails with horses. Waste material, presumably original waste.’

Actually very interesting footage demonstrating that Rudolf Breslauer was filming the animation and intertitles (title cards) as listed in the film scenario (pore on that later in another post). Here that unedited (upscaled) footage of F1014.

References

1. Michel van der Burg. 2019 June 5. Westerbork Film – full version (RVD). Netherlands : Michel van der Burg | Settela.com ; (accessed 2019 Jun 15). Short-link https://wp.me/p91enH-1x

2. ‘Kamp Westerbork gefilmd’ by Koert Broersma and Gerard Rossing (editors Dirk Mulder and Ben Prinsen); ISBN 9023232658

3. Michel van der Burg. 2019 June 15. Forgotten Westerbork Film Reel…F1015. Netherlands : Michel van der Burg | Settela.com ; (accessed 2019 Jun 16). Short-link https://wp.me/p91enH-2a

Credit

EN – Unknown Westerbork Film Reel…F1014. Scaled, cropped, otherwise unedited footage F1014.
Source Beeld en Geluid (2-1167 | former cat.nr. F1014) , accessed at US Holocaust Memorial Museum (copy Film ID 2242 RG-60.2105 – License Free – Public Domain) , courtesy of Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Footage filmed by Rudolf Breslauer in 1944.
Unknown Westerbork Film Reel…F1014 (20190616) Michel van der Burg | Settela.com – CC BY 4.0

Forgotten Westerbork Film Reel…F1015


Recently, I posted the ‘Westerbork Film – full version (RVD)’, with the details of what has been known as the Westerbork Film (Ref. 1).

When, in 1986, the raw film footage of the Westerbork Film moved from the archives of the Filmmuseum in Holland to the archive of the Rijksvoorlichtingsdienst (RVD – ie the Dutch National Centre for Information), the RVD conservator mounted the film reels together into 4 parts : Akte 1 , Akte 2 , Akte 3 , and Akte 4 (Acts 1 to 4) of the Westerbork Film.

More recently -in the 1990s – during the inventory and further research of the film (Ref 1) it was concluded by Gerard Rossing and Koert Boersma, that altogether 9 film reels had ended up in the Westerbork Film.
Reels number 1 and 2 were glued together in ‘Act 1 (Akte 1)’, reels 3 and 4 in Act 2, reels 5 and 6 in Acte 3, and reels 7, 8 and 9 in Acte 4 (Ref. 1, 2, 3).

That research also (re)discovered two new film reels – that had been forgotten in the archives of the Filmmuseum.

One reel – originally the 10th reel of the Westerbork film – and numbered in the 1950s as reel 9a was considered in poor condition and had been classified (cat. # F1015) and forgotten in the Filmmuseum archives (Ref. 4, 5).

Below that footage the: Forgotten Westerbork Film Reel…F1015

These 13 minutes film footage contain the following scenes :

– 1. Young woman in overalls attaches sign to camp sign (Verwaltung, Hauptmagazin, Industrie, Kleiderkammer), 10 sec. – 2. Religious Service in the Great Hall, March 5, 1944: 2 min 42 sec. – 3. Shoe repair, alternative shot: 37 sec.
– 4. Aircraft disassembly and short scenes in other factories.

References

1. Michel van der Burg. 2019 June 5. Westerbork Film – full version (RVD). Netherlands : Michel van der Burg | Settela.com ; (accessed 2019 Jun 15). Short-link https://wp.me/p91enH-1x

2. ‘Kamp Westerbork gefilmd’ by Koert Broersma and Gerard Rossing (editors Dirk Mulder and Ben Prinsen); ISBN 9023232658

3. Gerard Rossing and Koert Boersma, Kamp Westerbork Gefilmd (1997), pp. 86-88.

4. Gerard Rossing and Koert Boersma, Kamp Westerbork Gefilmd (1997), pp. 89-90.

5. Unesco.org – Memory of the World – Westerbork films (accessed 20190605)

Credit

EN – Forgotten Westerbork Film Reel…F1015. Scaled, otherwise unedited footage F1015.
Source Beeld en Geluid (2-1167 | former cat.nr. F1015) , accessed at US Holocaust Memorial Museum (copy Film ID 2242 – license Public Domain) , courtesy of Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Footage filmed by Rudolf Breslauer in 1944.
Forgotten Westerbork Film Reel…F1015 (20190615) Michel van der Burg | Settela.com – CC BY 4.0